P R O T O K Ó Ł NR 24/2011
z posiedzenia komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska Rady Miejskiej w Osiecznej w dniu 10 listopada 2011 r.
Porządek obrad:
1. Otwarcie.
2. Odczytanie porządku obrad.
3. Informacja o działalności Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lesznie.
4. Wolne głosy i wnioski.
5. Przyjęcie protokołu Nr 18/2011 z posiedzenia Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska i protokołu Nr 20/2011 z wspólnego posiedzenia Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska z Komisją Rozwoju Gospodarczego, Finansów i Budżetu.
6. Zakończenie obrad.
Obecni jak w załączonej liście obecności. Lista obecności stanowi załącznik Nr 1 do niniejszego protokołu.
Ad. 1. Otwarcie.
Przewodniczący komisji pan Marek Kozak:
Otwieram kolejne posiedzenie Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska Rady Miejskiej, witam pana burmistrza, pana przewodniczącego rady, panią Kamilę Stachowiak z Ośrodka Doradztwa Rolniczego, członków komisji i panią protokolantkę.
Ad. 2. Odczytanie porządku obrad.
Przewodniczący obrad pan Marek Kozak:
Tematem obrad dzisiejszego posiedzenia jest:
1. Otwarcie.
2. Odczytanie porządku obrad.
3. Informacja o działalności Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lesznie.
4. Wolne głosy i wnioski.
5. Przyjęcie protokołów z posiedzeń komisji.
6. Zakończenie obrad.
Kto z państwa radnych jest za przedstawionym porządkiem obrad, proszę podnieść rękę? Dziękuję bardzo, porządek obrad został przyjęty jednogłośnie, przechodzimy do punktu 3 Informacja o działalności Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lesznie.
Ad. 3. Informacja o działalności Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lesznie.
Przewodniczący komisji pan Marek Kozak:
Panią Kamilę Stachowiak z Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lesznie proszę o złożenie informacji.
Starszy doradca Zespołu Doradczego pani Kamila Stachowiak:
Dziękuję.
Chciałabym państwu przedstawić zadania, które realizowaliśmy w roku 2010 z wyszczególnieniem działań na terenie gminy Osieczna. Przedstawię państwu także działalność ośrodka do miesiąca października 2011 roku. Przygotowałam również krótką informację na temat proponowanych zmian we wspólnej polityce rolnej. Jest to na chwilę obecną projekt, który z pewnością będzie modyfikowany.
Działamy w strukturze powiatowej w Zespole Doradczym w powiecie leszczyńskim. Jeśli chodzi o zatrudnienie, to łącznie zatrudnionych jest 11 specjalistów, tendencja jest taka, że będziemy się bardziej specjalizować, doradcy mają być szkoleni indywidualnie, jeśli będzie specjalistyczna porada to będzie ona trafiała do specjalisty, żeby dany temat wyczerpać. Działamy na obszarze obejmującym 98 wsi sołeckich, 2 miasta i 1 miasto na prawach powiatu. Na tym terenie znajduje się ponad 3,5 tysiąca indywidualnych gospodarstw rolnych użytkujących 37.789 ha użytków rolnych. Działamy zgodnie z rocznym program pracy doradczej, który uwzględnia priorytety i specyfikę gmin, powiatu, a także priorytety wojewódzkie i krajowe. Program realizowany jest za pomocą różnych metod doradczych: są to przede wszystkim szkolenia, pokazy, demonstracje.
W 2010 roku w powiecie leszczyńskim realizowaliśmy zadanie priorytetowe pod nazwą „Od producenta do konsumenta”. Celem zadania była poprawa konkurencyjności gospodarstw rolnych na rynku oraz poprawa uzyskiwanych przez nie wyników ekonomicznych. W ramach tego priorytetu w całym powiecie przeprowadziliśmy 39 szkoleń informacyjnych, które dotyczyły dwóch tematów: „Nowości w produkcji rolniczej” oraz „Normy i regulacje prawne w produkcji rolniczej”. W zależności od terminów, w których odbywały się szkolenia to mówiliśmy o sprawach najbardziej aktualnych, o tym co w danym momencie było ważne i potrzebne rolnikom.
W 2010 roku w powiecie zorganizowaliśmy 61 innych spotkań informacyjnych, z których: 20 dotyczyło tematyki związanej z rozwojem obszarów wiejskich, 4 z zakresu ekologii i ochrony środowiska i 37 z zakresu ekonomiki i przedsiębiorczości.
Na terenie gminy Osieczna osobiście przeprowadziłam 10 szkoleń informacyjnych o następującej tematyce:
- Środki pomocowe dla rolnictwa krajowe i unijne – 5 szkoleń,
- Normy i regulacje prawne w produkcji rolniczej – 4 szkolenia,
- Nowości w produkcji rolniczej – 1 szkolenie.
W powiecie leszczyńskim zorganizowano także 18 szkoleń specjalistycznych. Wykładowcami byli specjaliści branżowi z Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu. Podaję tematy po to, aby państwo wiedzieli z jakich tematów szkolimy, ewentualnie jeśli będzie zapotrzebowanie to proszę, żeby zgłosić wtedy na kolejny rok postaram się o to, aby dany specjalista przeprowadził szkolenie, czyli tak: 6 szkoleń dotyczyło ekonomiki i przedsiębiorczości, 5 szkoleń z technologii produkcji, doświadczalnictwa, 3 szkolenia z zakresu ekologii i ochrony środowiska, 4 szkolenia dotyczyły rozwoju obszarów wiejskich. Realizujemy również Dyrektywę Azotanową, na terenie gminy Osieczna od dwóch lat tej dyrektywy nie ma, w powiecie leszczyńskim dyrektywa jest wdrażana na terenie gminy Krzemieniewo i gminy Rydzyna.
Prowadziliśmy szkolenia obowiązkowe dla rolników, które kończyły się wydaniem zaświadczeń. Rolnicy muszą prowadzić dodatkową księgowość w związku z produkcją rolniczą i z tego są kontrolowani.
Przeprowadziliśmy jedne pokaz w ramach produkcji roślinnej. Był to pokaz z praktycznego wykorzystania deszczowni do nawadniania plantacji warzyw. Pokaz był realizowany podczas Dnia Otwartej Zagrody w gminie Lipno. Zapraszamy na tego typu spotkania rolników, którzy daną tematyką są zainteresowani.
Realizowaliśmy także demonstracje ekonomiczne, które wynikają z konieczności prowadzenia rachunkowości rolnej na rzecz Unii Europejskiej naszych systemów krajowych. Każdy doradca w danej gminie taką demonstrację musi przeprowadzić, wyniki są uśredniane i prezentowane na szkoleniach ekonomicznych. Szczegółowe sprawozdanie trafia do gospodarstwa w którym demonstracja jest prowadzona.
Na terenie gminy Osieczna w 2010 roku zorganizowałam 3 szkolenia specjalistyczne z następujących tematów:
- Jak skutecznie konkurować na rynku żywca wieprzowego
- Pozyskiwanie środków finansowych ze źródeł krajowych i Unii Europejskiej
- Program rolnośrodowiskowy alternatywą dla obszarów prawnie chronionych.
Na takie szkolenia zapraszam rolników z różnych wsi. Szkolenia te cieszą się dużym zainteresowaniem.
Udzielamy także porad indywidualnych, których zarejestrowaliśmy w całym powiecie 1817. Rolnikom z terenu gminy Osieczna udzieliłam 266 porad.
Pomagamy także rolnikom ubiegającym się o fundusze unijne, w ramach PROW, w sporządzaniu planów i wniosków. Łącznie w 2010 roku wypełniliśmy 538 wniosków i planów. Na terenie gminy Osieczna opracowałam łącznie 84 wnioski i plany. Dokumentację dla rolników z gminy Osieczna opracowują także specjaliści powiatowi i branżowi.
Na zapotrzebowanie ministerstwa oraz innych instytucji na bazie wybranych gospodarstw prowadzony jest monitoring opłacalności niektórych kierunków produkcji. W powiecie łącznie zostało wykonanych 10 kalkulacji. Na terenie gminy Osieczna wykonałam kalkulację jęczmienia jarego.
W ramach rachunkowości rolnej, czyli Polskiego FADN współpracujemy z 71 gospodarstwami na terenie całego powiatu a na terenie gminy Osieczna jest 13 takich gospodarstw.
Sporządzamy różnego rodzaju meldunki dotyczące punktów skupu żywca i innych produktów rolnych. Nadzorujemy środki do produkcji, czyli nawozy, środki ochrony. Dane zestawiamy i publikujemy w Poradniku gospodarskim. Wykonujemy także inne meldunki, które wpływają do nas z innych instytucji m.in. próbne wykopki ziemniaków, ocena przezimowania upraw, szacowanie struktury zasiewu. Przeprowadzamy badania dotyczące koniunktury w rolnictwie. Przeprowadzamy szkolenia chemizacyjne z Państwową Inspekcją Ochrony Roślin i Nasiennictwa. W 2010 roku w powiecie zorganizowaliśmy 5 szkoleń. Na terenie gminy Osieczna odbyło się jedno szkolenie w Kąkolewie, w którym udział wzięły 32 osoby.
Uczestniczymy w podsumowaniu wielu konkursów m.in.: „Sposób na sukces”, „Agroliga”, „Nasze kulinarne dziedzictwo”, „Konkurs na najlepszy obiekt turystyki na obszarach wiejskich”. W 2010 roku zgłosiłam z terenu gminy Osieczna do konkursu na najlepszy obiekt turystyki zgłosiłam Dworek i Stadninę Koni w Jeziorkach. Obiekt otrzymał wyróżnienie w kategorii III – obiekty na terenach wiejskich o charakterze np. terapeutycznym, edukacyjnym, rekreacyjnym, wykorzystujące tradycje i walory wsi. Właściciele innych obiektów turystyki nie byli zainteresowani tą ofertą.
W roku 2011 przeprowadziłam 3 szkolenia specjalistyczne z następujących tematów:
- Gospodarowanie rolnicze na obszarach prawnie chronionych
- Podatek VAT w gospodarstwach ogrodniczych i rolnych, zmiany w 2011 roku
- Źródła finansowania inwestycji w rolnictwie.
10 szkoleń informacyjnych z takich tematów:
- Normy i regulacje prawne w produkcji rolniczej
- Pozyskiwanie środków finansowych ze źródeł krajowych i Unii Europejskiej
- Prawidłowe rozwiązania w technologii produkcji rolniczej
- Źródła finansowania pozarolniczej działalności gospodarczej.
Opracowałam demonstrację ekonomiczną w tej samej tematyce co w roku 2010. W ramach prowadzonego monitoringu opłacalności wykonałam 2 kalkulacje. Do końca października udzieliłam 201 porad indywidualnych z różnej tematyki. Opracowałam 74 wnioski i plany dla osób starających się o pomoc ze środków krajowych i unijnych.
Sporządzamy meldunki związane z produkcją tj. ocena przezimowania, szacunki plonów, struktury zasiewów.
Informujemy rolników i mieszkańców obszarów wiejskich o organizowanych targach i imprezach wystawienniczych, szkoleniach i programach pomocowych.
W 2011 roku uczestniczyłam jako członek w komisji do spraw szacowania strat wywołanych przez przymrozki wiosenne. Komisja została powołana przez wojewodę. Wnioski były składane od 7 czerwca do 6 lipca. Szacowanie szkód nastąpiło w dniach 27-28 czerwca. Na terenie gminy Osieczna złożonych zostało 75 wniosków. Od roku 2011 zmienił się system szacowania szkód i ustalania obniżenia dochodu, czyli szacuje się dochody z produkcji roślinnej i zwierzęcej. W związku z tym pomimo strat poniesionych w produkcji roślinnej to zwierzęta generowały duże dochody i bardzo wiele gospodarstw w ostateczności nie uzyskało odszkodowań. Jeżeli chodzi o przymrozki wiosenne to 7 gospodarstw przekroczyło próg obniżenia dochodów powyżej 30%, w międzyczasie ukazało się rozporządzenie, które dotyczyło tylko i wyłącznie strat w uprawie drzew i krzewów owocowych, z tych 7 gospodarstw 5 było uprawnionych do otrzymania pomocy z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Gospodarstwa te złożyły wnioski i pomoc została im udzielona. Pomoc była zróżnicowana na gospodarstwa, które były ubezpieczone, czyli ubezpieczyły 50% upraw i takie które nie posiadały ubezpieczenia.
W roku bieżącym szacowaliśmy również straty spowodowane suszą. Wnioski były składane od 18 lipca do 29 lipca. Straty szacowaliśmy w dniach 22-24 lipca. Z terenu gminy wpłynęło do urzędu 115 wniosków. 10 gospodarstw przekroczyło próg 30% obniżenia dochodu. Przewidziana forma pomocy to kredyty preferencyjne.
Czy są pytania?
Przewodnicząca rady pani Mariola Pazoła:
Ile mamy na terenie gminy gospodarstw ogrodniczych?
Starszy doradca Zespołu Doradczego pani Kamila Stachowiak:
Takimi statystykami nie dysponujemy. Jest 3 rolników, którzy uprawiają warzywa.
Posiadamy informacje dotyczące kredytów preferencyjnych na zakup gruntów, że mają być dostępne tylko do roku 2013. Jest taka tendencja żeby odchodzić od kredytów preferencyjnych i stosować inne formy wsparcia. W roku 2010 została wprowadzona linia kredytowa „Zmiany w zasadach udzielania kredytów z częściową spłatą kapitału”. Chciałabym również poinformować o projekcie wspólnej polityki rolnej w 2013 roku. Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej wiadomo, że nie będzie zrównania dopłat dla rolników z nowych i ze starych krajów unii do 2020 roku. Obecnie Bruksela proponuje jedynie zmniejszenie różnic i to niewielkie mimo wielokrotnych apeli o zmianę. Komisja zaproponowała rozwiązanie, które ma zmniejszyć różnice w poziomie wsparcia. Proponuje się, aby po roku 2013 dopłaty dla Polski były wyższe o 1/3 różnicy pomiędzy kwotą ustaloną na dotychczasowych zasadach a średnią unijną. Dopłaty nie zostaną zrównane, ale ustalono, że 30% środków może być wypłacane rolnikom w postaci dopłat jeśli oni będą spełniać tzw. nowe obowiązkowe normy na rzecz ochrony środowiska, czyli zazielenienie. Konieczne będzie również zachowanie powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie, jedynie 5% gruntów będzie można zamieniać na inne użytki. Obowiązkowe będzie posiadanie tzw. użytków ekologicznych w gospodarstwie. Zmianie ma ulec również system wypłat dopłat obszarowych i od 2014 roku Polska nie będzie mogła stosować obecnego systemu. Każdy rolnik ubiegający się o dopłaty będzie miał tzw. uprawnienia do płatności na podstawie powierzchni gospodarstwa rolnego. Przewiduje się dodatkowe wsparcie dla młodych rolników, czyli osoby, które prowadzą gospodarstwa na własną rękę nie dłużej niż 5 lat i jednocześnie nie ukończyły 40 roku życia w momencie przejmowania gospodarstwa będą mogły liczyć według proponowanych przepisów na dopłaty o 25% wyższe od pozostałych rolników. Oprócz wsparcia na modernizację gospodarstw ma być utrzymany program pomocy dla młodych rolników, największy nacisk ma być nałożony na transfer wiedzy. Mają pozostać działania rolnośrodowiskowe oraz wsparcie na tworzenie pozarolniczych źródeł dochodu. Ma pozostać program w ramach którego fundusze mogą być przeznaczone na lokalne grupy działania. Specjalnie mają być traktowane małe gospodarstwa. Przygotowano dla nich propozycje systemu uproszczonego, czyli jednolitej płatności niezależnie od wielkości gospodarstwa. Ostateczne wersje przepisów będą opublikowane pod koniec 2012 roku.
Od 15 stycznia do 25 czerwca nastąpi kontynuacja programu „Dopłaty do materiału siewnego”. Program cieszy się dużym zainteresowaniem wśród rolników.
Dziękuję.
Przewodniczący komisji pan Marek Kozak:
Dziękuję.
Przechodzimy do punktu 4 Wolne głosy i wnioski.
Ad. 4. Wolne głosy i wnioski.
Przewodniczący obrad pan Marek Kozak:
Proszę o zgłaszanie wniosków i zabieranie głosu.
Pan radny Józef Juchniewicz, proszę bardzo.
Radny pan Józef Juchniewicz:
Mam prośbę, aby w Przeglądzie Osieckim w związku ze zbliżającą się zimą przypomnieć zasady odśnieżania terenów przyległych do posesji, bo obowiązkiem właściciela jest utrzymać w należytym stanie chodnik i pół jezdni i czy to obowiązuje również w odniesieniu do dróg powiatowych np. ulica Kościuszki w Osiecznej?
Burmistrz pan Stanisław Glapiak:
Obowiązkiem właściciela nieruchomości w okresie zimy jest odśnieżanie i usuwanie lodu z chodnika. Natomiast na drogach czynności te należą do zarządcy danej drogi.
Przewodniczący pan Marek Kozak:
Wpłynęła pod moim adresem prośba rolników z gminy, aby zaprosić na jedno z posiedzeń Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska przedstawicieli z Ośrodka Hodowli Zwierzyny w Goli celem przedstawienia przez nich metod działania w zakresie regulacji odszkodowań wypłacanych rolnikom poszkodowanym przez zwierzynę leśną. Proponuję na to posiedzenie komisji zaprosić również członków Rady Powiatowej Izby Rolniczej z naszej gminy. Posiedzenie to chciałbym zwołać jeszcze w tym roku.
Radny pan Józef Juchniewicz:
Proponuje, aby temat ten rozpatrzyć na posiedzeniu w miesiącu styczniu 2012 roku łącznie z opracowaniem planu pracy komisji.
Przewodniczący pan Marek Kozak:
Czy członkowie komisji wyrażają zgodę, aby rozmowy na temat szkód wyrządzonych przez zwierzynę odbyły się na posiedzeniu w miesiącu styczniu?
Wszyscy są za taką propozycją, dziękuję.
Kolejna sprawa, którą musimy rozpatrzyć dotyczy interpelacji złożonej przez radnego pana Dariusza Bojka.
Propozycja jest taka, żeby komisja zorganizowała spotkanie przedstawiciela firmy Drogi Ulice z zainteresowanymi mieszkańcami Kąkolewa. Posiedzenia komisji odbywają się pod zaproszeniami, dlatego otwarte spotkanie mógłby zorganizować sołtys wsi.
Czy w tej sprawie ktoś chciałby zabrać głos?
Przewodniczący rady pan Roman Lewicki:
Wiadomo, że rada posiada pewne kompetencje, ale ich zasięg też ma granice. Uważam, że dla komisji ważne jest uzyskanie na piśmie od firmy Drogi Ulice stanowiska w sprawie podnoszonych zarzutów i przedstawienie jej zainteresowanym mieszkańcom, a jeśli nie zgadzają się ze stanowiskiem reprezentowanym przez firmę i twierdzą, że mają miejsce działania niezgodne z pozwoleniami i tym podobne, to są odpowiednie służby, którym można zgłaszać te kwestie. Takie kroki powinni uczynić mieszkańcy Kąkolewa, a nie komisja, czy rada. Wnioskujący muszą wziąć na siebie odpowiedzialność za to, co piszą w pismach, czy zgłaszają przez radnego na sesjach. Komisja winna zająć stanowisko w tej sprawie.
Przewodniczący komisji pan Marek Kozak:
Urząd wysłał kolejne pismo do Przedsiębiorstwa Dróg i Ulic z prośbą o ponowne przeanalizowanie sytuacji i udzielenie odpowiedzi. Do dnia posiedzenia komisji odpowiedź nie wpłynęła.
Wniosek komisji w sprawie zorganizowania spotkania mieszkańców z dyrekcją firmy podczas posiedzenia komisji jest następujący:
Komisja widzi potrzebę rozwiązania przedstawionego problemu, jednak jest zdania, że organizowanie spotkania zainteresowanych stron przez komisję jest bezzasadne.
Komisja stwierdza, że Rada Miejska po złożeniu po raz pierwszy przez radnego pana Dariusza Bojka interpelacji w tej sprawie wystąpiła z stosownym pismem do przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo udzieliło odpowiedzi, którą przekazano interpelującemu. Nadto do Urzędu Miasta i Gminy wpłynęło pismo od mieszkańca Kąkolewa dotyczące tej samej sprawy. Urząd prowadzi korespondencję z przedsiębiorstwem w celu wyjaśnienia podnoszonych zarzutów. Treść udzielanych odpowiedzi jest przekazywana zainteresowanemu mieszkańcowi. Na ostatnie pismo z dnia 18 października br. skierowane przez urząd do przedsiębiorstwa nie otrzymano odpowiedzi.
Radny pan Andrzej Smyślny:
Zgłaszam wniosek dotyczący uporządkowania terenu przy siedzibie Zakładu Przetwórstwa Cebuli w Wojnowicach.
Radna pani Krystyna Krajewska:
Chciałam zapytać, czy apteka w Osiecznej ma obowiązek posiadania pojemnika na przeterminowane lub niewykorzystane przez pacjentów leki?
Burmistrz Miasta i Gminy pan Stanisław Glapiak:
Pani kierownik apteki wystąpiła w tej sprawie do urzędu z wnioskiem. Obowiązujące przepisy w tym zakresie nie nakładają na gminy obowiązku posiadania stosownych pojemników na leki przeznaczone do utylizacji. Będzie to zadaniem własnym gmin w najbliższych latach. Odpowiedzi o takiej treści udzieliłem wnioskodawczyni.
Radna pani Krystyna Krajewska:
Dziękuję.
Radna pani Zofia Biała:
Chciałam zabrać głos w sprawie wycinki drzew od ulicy Gostyńskiej w Osiecznej w kierunku Berdychowa. Wiem, że radna Rady Powiatu Leszczyńskiego pytała o tę wycinkę drzew, w odpowiedzi wyjaśniono, że konary niszczą nawierzchnię drogi, czego ja nie zauważam korzystając codziennie z tej drogi, ponadto drzewa te nie rosną też zupełnie blisko drogi. Twierdzę, że to są piękne drzewa, ale mam świadomość, że to są topole, że są kruche, łamliwe, co wiąże się z niebezpieczeństwem dla użytkowników tej drogi. Jeżeli zapadła decyzja o ich wycięciu, to pytam, czy będą nowe nasadzenia, w jakiej ilości i w którym miejscu?
Burmistrz Miasta i Gminy pan Stanisław Glapiak:
Topole, o których pani radna mówi, rosną przy drodze powiatowej. Zatem właścicielem jest Zarząd Dróg Powiatowych w Lesznie z mojej wiedzy wynika, że decyzja na wycięcie przedmiotowych drzew została wydana. Tej zimy planowana jest wycinka połowy tych topoli, czyli około 50 sztuk, natomiast w roku następnym pozostałych. Obowiązującą zasadą jest, że w miejsce jednego wyciętego drzewa należy posadzić co najmniej jedną młodą sadzonkę.
Przewodniczący komisji pan Marek Kozak:
Czy jeszcze ktoś chciałby zabrać głos?
Dziękuję.
Ad. 5. Przyjęcie protokołu Nr 18/2011 z posiedzenia Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska i protokołu Nr 20/2011 z wspólnego posiedzenia Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska z Komisją Rozwoju Gospodarczego, Finansów i Budżetu.
Pan przewodniczący komisji Marek Kozak:
Kto z państwa jest za przyjęciem protokołów proszę podnieść rękę.
Kto jest przeciw?
Kto się wstrzymał?
Dziękuję, protokoły zostały przyjęte jednogłośnie.
Przechodzimy do punktu 6, zakończenie obrad.
Ad. 6. Zakończenie obrad.
Pan przewodniczący komisji Marek Kozak:
Dziękuję wszystkim za przybycie i dyskusję. Zamykam obrady kolejnego posiedzenia Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska.
Protokołowała Przewodniczący Komisji
Rolnictwa i Ochrony Środowiska
Małgorzata Nowak Marek Kozak